Phải xử lý tài sản - thu nhập kê khai không trung thực, giải trình không hợp lý như thế nào?

Luật Phòng chống tham nhũng 2005 thực hiện được hơn 10 năm và đã trở nên lạc hậu so với tình tình tham nhũng phức tạp, thủ đoạn tinh vi của những đối tượng biến chất và sự thay đổi của nền kinh tế - xã hội. Đương đầu với hàng loạt khó khăn như vậy, bản thân Luật Phòng chống tham nhũng 2005 chưa phải là một công cụ hữu hiệu giúp Nhà nước đẩy lùi được "ung nhọt" tham nhũng đang ngày càng có xu hướng tăng về số lượng lẫn quy mô. Vì vậy, Nhà nước cần thiết phải xây dựng một thiết chế về phòng chống tham nhũng mới mạnh mẽ, chi tiết và hợp lý hơn để Luật Phòng chống tham nhũng có thể đạt được hiệu quả cao nhất trong cuộc chiến chống tham nhũng.

Dự thảo Luật Phòng chống tham nhũng sửa đổi mới đây đã được Chính phủ trình tại phiên họp của Ủy ban thường vụ Quốc hội với nhiều đổi mới tiến bộ. Trong đó, Chính phủ đề xuất rất nhiều điểm sáng trong chế định minh bạch và kiểm soát tài sản thu nhập. Xuất phát từ sự quan trọng của minh bạch tài sản, thu nhập trong công tác phòng - chống tham nhũng trong thực tiễn, Chính phủ đã quy định minh bạch và kiểm soát tài sản thu nhập ở một chương riêng. Nhà nước đề xuất như vậy với định hướng nắm bắt được tình hình tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức, một số người có chức vụ quyền hạn khác và người lãnh đạo trong công ty đại chúng, tổ chức tín dụng, quỹ đầu tư - những người mà theo đánh giá chung là có nguy cơ tham nhũng.

Tuy nhiên, với tầm quan trọng của minh bạch và kiểm soát tài sản, thu nhập trong công tác phòng chống tham nhũng thì những thay đổi này vẫn còn chưa đủ. Mặc dù đã bổ sung rất nhiều điều luật như các quy định về kê khai, quản lý bản kê khai, theo dõi biến động, xác minh tài sản, thu nhập nhưng dự thảo Luật vẫn chưa có quy định về xử lý tài sản, thu nhập không được kê khai trung thực, giải trình không hợp lý.

Xử lý tài sản, thu nhập không được kê khai trung thực hoặc giải trình không hợp lý là một nội dung theo đánh giá của tôi là rất quan trọng nhưng lại không được quan tâm đúng mực. Đáng lẽ ra đây phải là một điểm mà Chính phủ nên khai thác bổ sung vì hiện Luật hiện hành chưa quy định điều này và thực tiễn cho thấy nó gây không ít khó khăn cho những người có liên quan.

Thực tế, quy định thì quy định người có nghĩa vụ kê khai phải kê khai trung thực, đầy đủ nhưng đối với những đối tượng biến chất thì chẳng bao giờ người đó kê khai hoàn toàn trung thực, đầy đủ cả. Nhằm lấp liếm cho hành vi vi phạm pháp luật của mình, họ có thể kê khai thiếu, các khoản thu chi bất hợp lý, dẫn đến sau khi bị phát hiện và cơ quan chức năng tiến hành xác minh, sẽ có một số lượng tài sản rơi vào vòng nghi vấn. Số tài sản này chưa chính thức bị kết luận là tài sản, thu nhập từ tham nhũng mà có nhưng lại nằm trong diện điều tra, giải trình. Vì vẫn thuộc sở hữu của những đối tượng này nên tài sản lại có khả năng bị tẩu tán trong khoảng thời gian chờ kết quả xác minh. Do đó, nguy cơ tăng khả năng không xử lý được tài sản tham nhũng. Vậy phải xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực, giải trình không hợp lý như thế nào?

Luật Phòng chống tham nhũng hiện hành và dự thảo Luật đều không quy định chế tài xử lý đối với tài sản nghi vấn nhưng chưa xác minh nên đã gây khó khăn trong công tác xác minh và truy thu của cơ quan chức năng. Không có cơ sở pháp luật cao như Luật do Quốc hội ban hành, cơ quan chức năng có thể gặp lúng tùng trong nhiều trường hợp. Vì vậy, cần thiết nên quy định thêm về xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực, giải trình không hợp lý trong dự thảo để phát huy hiệu quả hơn nữa của công cụ minh bạch và kiểm soát tài sản, thu nhập trong công tác phòng chống tham nhũng.