Dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi): Có nên quy định "điểm dừng" hay không?

Luật Tố cáo 2011 có hiệu lực từ 01/07/2012, đến nay đã thi hành được 5 năm. Mặc dù mới đi vào thực tiễn một khoảng thời gian ngắn nhưng Luật Tố cáo 2011 đã bộc lộ không ít khiếm khuyết. Do đó, mới đây Chính phủ đã trình Ủy ban thường vụ Quốc hội xem xét và cho ý kiến về dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi) với rất nhiều quy định mới.

Mặc dù đồng thuận nhất trí cao ở nhiều nội dung, nhưng về vấn đề "điểm dừng" trong tố cáo lại có những ý kiến trái chiều và chưa được giải quyết.

Dự Luật không quy định về "điểm dừng"

Quan điểm của chính phủ ở đây rất rõ ràng khi không đưa "điểm dừng" của tố cáo, tức là khi tố cáo đến một mức nào đó thì sẽ không được giải quyết nữa. Về vấn đề này, Chính phủ cho rằng Luật hiện hành không quy định về điểm dừng trong tố cáo và tố cáo là hành vi của công dân báo cho cơ quan có thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luật và các cơ quan có trách nhiệm thụ lý và giải quyết. Nếu như việc xử lý không khách quan, hành vi vi phạm pháp luật vẫn tồn tại trong thực tiễn thì nội dung tố cáo vẫn phải được xem xét và giải quyết sao cho thỏa đáng. Do đó, với mục tiêu giải quyết triệt để nội dung tố cáo, Chính phủ không quy định về điểm dừng.

Trái với quan điểm trên của Chính phủ, Ủy ban Pháp luật cho rằng việc không quy định này là không hợp lý. Mặc dù đã quy định Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao, Ủy ban Thường vụ Quốc hội là cơ quan, cá nhân có thẩm quyền cao nhất trong giải quyết tố cáo nhưng Luật hiện hành và dự thảo Luật sửa đổi không đề cập đến vấn đề nếu người tố cáo không chấp nhận nội dung giải quyết thì lại tiếp tục gửi đơn đi đâu. Việc này gây lúng túng cho cơ quan giải quyết trong thực tế vì đã có những trường hợp như vậy xảy ra. Do đó, theo ý kiến của Ủy ban Pháp luật, Luật Tố cáo sửa đổi nên đưa quy định về điểm dừng để tránh "bế tắc" khi xử lý.

Đánh giá

Theo tôi, dự thảo Luật Tố cáo sửa đổi nên bổ sung quy định về điểm dừng vì nhiều lý do. Cụ thể như sau:

Thứ nhất, điểm dừng sẽ trở thành cơ sở pháp lý quan trọng để người có thẩm quyền giải quyết xử lý các trường hợp đã tố cáo lên đến cơ quan giải quyết cao nhất nhưng lại không đồng ý với kết quả giải quyết. Điều này giúp cơ quan chức năng không bị động, lúng túng khi gặp trường hợp hóc búa như thế này.

Thứ hai, phần lớn tố cáo là tố cáo sai. Thực tiễn này đã được Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải chỉ ra khi giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo tại các địa phương. Theo đó thì chỉ có khoảng 8 - 9% là tố cáo đúng, 11 - 12% là tố cáo có đúng có sai, 80% còn lại là tố cáo sai. Với số lượng tố cáo vô cùng lớn, có nơi còn nhận được cả "bao tải" tố cáo mỗi ngày thì 80% số lượng tố cáo sai lại là áp lực lớn cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Việc đảm bảo để giải quyết từng trường hợp tố cáo đã là rất khó khăn, nếu như còn không có điểm dừng như hiện nay thì rất khó cho Nhà nước.

Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải

Thứ ba, nhiều trường hợp người tố cáo không nhận thức đúng về vấn đề mà mình tố cáo và có những suy nghĩ sai lệch khi cho rằng cơ quan giải quyết đã không xử lý khách quan. Do đó, họ cứ tiếp tục tố cáo lên đến cơ quan có thẩm quyền cao nhất cho dù việc giải quyết tố cáo là đúng ngay từ giai đoạn tố cáo đầu tiên.

Thứ tư, để bảo đảm quyền lợi của công dân khi thực hiện quyền tố cáo, nếu như người tố cáo không đồng ý với kết quả giải quyết thì pháp luật nên quy định về việc kiện quyết định hành chính này ra Tòa án nhân dân. Mặc dù nội dung được tố cáo có thể không ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người tố cáo nhưng quyết định giải quyết cũng được gửi cho người tố cáo nên có thể là cơ sở để yêu cầu Tòa án hủy.