Dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi: người đứng đầu các doanh nghiệp ngoài nhà nước phải kê khai tài sản và thu nhập

Phòng chống tham nhũng là một trong những công tác quan trọng của Nhà nước nhằm trong sạch hóa, minh bạch hóa các công việc liên quan đến quản lý nhà nước. Nhìn chung, Luật Phòng chống tham nhũng 2005 có hiệu lực được khoảng 10 năm đã có những kết quả tốt đáng ghi nhận. Tuy nhiên, để nói triệt để hiệu quả thì Luật hiện hành lại chưa có hiệu năng như vậy. Do đó, nằm tăng cường công tác phòng chống tham nhũng, Chính phủ đề xuất dự thảo Luật Phòng chống tham nhũng sửa đổi với nhiều quy định mới mẻ, nỗ lực giúp cải thiện công tác đang có nhiều vướng mắc này.

Ảnh minh họa

Một điểm mới không những đang được các Đại biểu Quốc hội bàn luận sôi nổi mà còn được các doanh nghiệp ngoài nhà nước quan tâm là về việc kê khai tài sản, thu nhập. Vậy tại sao dự thảo Luật Phòng chống tham nhũng sửa đổi lại khiến doanh nghiệp ngoài nhà nước e ngại như vậy?

Theo Luật Phòng chống tham nhũng hiện hành, chỉ những cá nhân giữ chức vụ cao trong các doanh nghiệp có sử dụng vốn nhà nước mới phải kê khai tài sản và thu nhập. Tuy nhiên, trong dự Luật, Nhà nước đã bổ sung đối tượng giữ chức vụ cao trong các công ty đại chúng, tổ chức tín dụng và quỹ đầu tư. Nhằm mục tiêu nâng tầm cơ chế chống tham nhũng, giúp cơ chế này ngày càng sâu và rộng, các nhà làm luật đã đề xuất một chế định mới là "Áp dụng Luật phòng, chống tham nhũng đối với công ty đại chúng, tổ chức tín dụng và quỹ đầu tư" gồm ba Điều luật.

Theo đó, tài sản, thu nhập của những người có chức vụ chủ tịch hội đồng quản trị, thành viên hội đồng quản trị, tổng giám đốc, giám đốc, trưởng ban kiểm soát và kế toán trưởng của các doanh nghiệp kể trên có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập của mình. Để hỗ trợ cho việc kê khai này, dự Luật còn quy định trách nhiệm phải ban hành quy định việc kê khai tài sản, thu nhập và kiểm soát tài sản, thu nhập của những người giữ chức vụ quan trọng của các doanh nghiệp đó. Nếu không kê khai thì nhóm đối tượng này sẽ bị xử lý theo điều lệ, quy chế của doanh nghiệp và khi mà doanh nghiệp phát hiện ra dấu hiệu của hành vi tham nhũng sẽ phải báo cho cơ quan chức năng. Việc thực hiện công tác phòng chống tham nhũng này ở các công ty đại chúng, tổ chức tín dụng và quỹ đầu tư sẽ được Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Bộ, Thanh tra tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương kiểm tra thực tế.

Dự luật này đã mở rộng đối tượng phải kê khai tài sản, thu nhập mà thông qua đó, giảm tình trạng tham nhũng bảo vệ lợi ích của Nhà nước, cổ đông, người góp vốn, người gửi tiền ở chính các công ty đại chúng, tổ chức tín dụng và quỹ đầu tư. Nếu được thông qua, những quy định mới này sẽ từng bước phát hiện, xử lý các hành vi tham nhũng ngoài nhà nước, giảm thiểu sự thông đồng giữa các khu vực công và tư trong tham nhũng.

Tuy vậy, dự Luật cũng gặp phải không ít ý kiến phản đối đến từ chính các doanh nghiệp ngoài nhà nước. Thực tế, tài sản phát sinh từ hoạt động kinh doanh của người giữ chức vụ cao đã được nộp thuế, thống kê để nộp thuế cho nhà nước nên nhà nước đã nắm được tình hình cơ bản. Việc quy định kê khai tài sản, thu nhập của họ cho công tác phòng chống tham nhũng sẽ trở thành thừa thãi, gây phiền toái không ít. Thêm vào đó, dự Luật thì quy định kê khai tài sản của nhóm đối tượng này nhưng lại không quy định tài sản bị phát hiện có vấn đề sẽ xử lý như thế nào. Hơn nữa, việc kê khai lại là kê khai tự nguyện, nội dung kê khai sẽ không được rà soát lại, sẽ không có ý nghĩa răn đe. Tức là, quy định này trở thành chỉ mang tính hình thức.

Theo tôi, quy định mở rộng đối tượng phải kê khai tài sản sang khu vực tư nhân là một bước đi hợp lý của Nhà nước bởi những ý nghĩa mà nó mang lại. Quy định này được kỳ vọng sẽ mở ra một môi trường kinh doanh lành mạnh, trong sạch, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, các nhà đầu tư,...Nhưng để có thể mang lại hiệu quả như thế, dự Luật trên hết cần quy định chi tiết hơn và đầy đủ những vấn đề còn thiếu, tiếp thu các ý kiến đánh giá mang tính xây dựng để chế định này được đưa vào thực tiễn. Thêm vào đó, cũng cần xem xét thêm nạn tham nhũng ở các doanh nghiệp ngoài nhà nước khác vì thực trạng này diễn ra ở rất nhiều loại hình doanh nghiệp như doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn...