Dự thảo Luật An ninh mạng: Phạm vi điều chỉnh có quá rộng?

Công nghệ thông tin và viễn thông đang ngày càng phát triển mạnh mẽ đem lại rất nhiều lợi ích cho người sử dụng, thậm chí theo tầm vĩ mô nó có thể mang lại sự phát triển mọi mặt cho đất nước. Tuy nhiên thực tế cho thấy, ngoài mang lại ích lợi không nhỏ, không gian mạng còn mang lại rất nhiều thách thức cho công tác quốc phòng an ninh ở các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Sở dĩ không gian mạng đặt ra khó khăn cho mỗi Nhà nước vì nó là môi trường thuận lợi cho đối tượng xấu bằng công cụ của mình (virus, mã độc, vũ khí mạng) thâm nhập vào hệ thống mạng quốc gia với ý đồ nắm bắt các bí mật trọng yếu, thông tin quan trọng,...

Trước tình trạng gia tăng nguy cơ mất an toàn an ninh quốc gia trên mạng, Nhà nước đã và đang thực hiện dự án Luật An ninh mạng 2018. Vừa qua, Chính phủ đã trình lên Ủy ban thường vụ Quốc hội dự thảo Luật An ninh mạng tại phiên họp thứ 14. Dự thảo được đưa ra đã gây nên nhiều tranh luận từ các bên tham gia thẩm định dự thảo. Một trong những vấn đề gây trái chiều nhất là từ phạm vi điều chỉnh của Luật An ninh mạng. Có hai luồng ý kiến xoay quanh vấn đề này:

Ý kiến thứ nhất tán thành với phạm vi điều chỉnh được quy định trong dự thảo và cho rằng phạm vi điều chỉnh này đã thể hiện đầy đủ các nội dung, trách nhiệm mà Luật cần điều chỉnh của các chủ thể liên quan.
Ý kiến thứ hai thì cho rằng, phạm vi điều chỉnh của Luật An ninh mạng là quá rộng nhưng lại thiếu đầy đủ khi quy định về các hoạt động bảo vệ không gian mạng quốc gia, bảo đảm an ninh quốc gia, bảo vệ tổ quốc trên không gian mạng, xử lý hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng và đảm bảo an toàn thông tin mạng. Do đó các ý kiến này đề xuất nên thu hẹp phạm vi điều chỉnh lại, chỉ nên điều chỉnh về an ninh quốc gia trên không gian mạng là đủ.

Theo tôi, không cần thiết phải thu hẹp phạm vi điều chỉnh lại bởi các lý do sau đây:
Thứ nhất, không gian mạng đang ngày càng gắn bó mật thiết với con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Với sự phát triển của công nghệ, các hành vi vi phạm pháp luật được thực hiện thông qua không gian mạng đang có xu hướng gia tăng khi mà việc thực hiện hành vi đang trở nên dễ dàng hơn ở hầu hết các lĩnh vực. Như vậy, không gian mạng trở thành phương tiện tiếp tay cho đối tượng xấu thực hiện các hành vi trái pháp luật (lừa đảo chiếm đoạt tài sản,...). Kéo theo việc này, cần thiết phải xây dựng thiết chế bảo vệ chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc gia, quyền và lợi ích của mọi cá nhân, tổ chức và trật tự an toàn xã hội trong bối cảnh những kẻ xấu đang hoạt động rất trắng trợn và đang diễn biến hết sức phức tạp.

Thứ hai, phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật An ninh mạng là phạm đi được đặt ra theo cơ sở tham khảo Luật pháp quốc tế. Trên thế giới, cách hiểu về an ninh mạng được thống nhất như vậy mà nếu chúng ta thu hẹp nó thì sẽ tạo ra sự khác biệt với các nước trên thế giới. Và nếu có sự khác biệt như vậy, công tác tương trợ tư pháp, hợp tác quốc tế trong bảo đảm an ninh mạng gặp trở ngại, khó khăn không ít do rào cản từ luật pháp hai bên. Khi quy định phạm vi điều chỉnh như trong dự thảo, Chính phủ đã cân nhắc để không bỏ lọt đối tượng, mục tiêu cần thiết để đảm bảo an ninh quốc gia trên không gian mạng và thuận lợi nhất trong trường hợp chúng ta cần sự phối hợp với nước ngoài.