Dự thảo Luật Bảo vệ và phát triển rừng (sửa đổi): mở rộng phạm vi điều chỉnh

Đã 12 năm kể từ ngày Luật Bảo vệ và phát triển rừng 2004 có hiệu lực và trong 12 năm này, Luật đã có những thành tựu đáng kể. Trong đó, Luật 2004 đã góp phần thúc đẩy nền lâm nghiệp quốc doanh sang nền lâm nghiệp xã hội với rất nhiều thành phần tham gia, phát triển việc bảo vệ, giữ gìn rừng, trồng rừng thay vì chỉ khai thác rừng tự nhiên như trước khi Luật có hiệu lực. 

Mặc dù có những thành tựu đáng khích lệ như vậy nhưng trong quá trình vận dụng vào thực tiễn, Luật 2004 vẫn tồn tại những vướng mắc nhất định. Vì vậy, mới đây, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đã trình lên Chính phủ dự thảo Luật Bảo vệ và phát triển rừng (sửa đổi) để phù hợp với thực tiễn xã hội đang ngày càng phát triển không ngừng nghỉ, với chính sách mới của Đảng, Nhà nước, với hệ thống Luật hiện hành của Việt Nam cũng như nước ngoài. Bản dự thảo đã được góp ý, sửa đổi rất nhiều điểm mới.

Điểm mới đầu tiên mà ngay khi trình bày dự thảo, chúng ta có thể nhận thấy đó chỉnh là về phạm vi điều chỉnh và tên Luật. Quốc hội tại kỳ họp thứ 4 khóa XIV vẫn đang cân nhắc, xem xét về vấn đề này.

Thứ nhất, về phạm vi điều chỉnh. Theo Luật hiện hành, phạm vi điều chỉnh của Luật Bảo vệ và Phát triển rừng là các quy định về quản lý, bảo vệ, phát triển, sử dụng rừng, quyền và nghĩa vụ của chủ rừng. Còn theo dự thảo Luật, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đề xuất mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật khi dự thảo điều chỉnh cả về chế biến và thương mại lâm sản. Có một số ý kiến phản đối đề xuất này nhưng theo tôi đây là đề xuất hợp lý. 

Trước đây, tình trạng đất trống, đồi trọc vô cùng phổ biến, tỷ lệ che phủ rừng thậm chí chỉ là 28% (giai đoạn 1995) trong khi đất nước ta đến 3/4 diện tích là cao nguyên, đồi núi. Thực trạng đáng lo ngại ấy thúc đẩy Luật Bảo vệ và phát triển rừng ra đời với mục đích chủ yếu là quản lý, giữ gìn và tăng diện tích rừng mà thôi. Do đó, phạm vi điều chỉnh giới hạn liên quan đến bảo vệ và phát triển rừng của Luật hiện hành là hợp lý. 

Tuy nhiên, hơn 12 năm thực hiện Luật đã mang lại diện mạo mới cho nền lâm nghiệp nước nhà với tỷ lệ che phủ của rừng đã lên đến 41% (mức cao trên thế giới). Kéo theo sự phát triển đơn thuần về diện tích rừng đó là sự phát triển về kinh tế lâm nghiệp. Ngày nay, nền kinh tế lâm nghiệp đang ngày càng "thăng hoa" khi mà sản lượng gỗ hàng năm đã lên đến hàng chục triệu khối, kim ngạch xuất khẩu gỗ đã cao hơn 2 tỷ USD mỗi năm. Trước bối cảnh ngày càng phát triển của nền kinh tế lâm nghiệp thì tất yếu phải có sự điều chỉnh ở mức đô cao như Luật. Vì vậy, đề xuất mở rộng phạm vi điều chỉnh phạm vi của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đã rất hợp lý.

Thứ hai, về đổi mới tên gọi Luật Bảo vệ và phát triển rừng thành Luật Lâm nghiệp. Kéo theo sự thay đổi về phạm vi điều chỉnh, trong khi Luật điều chỉnh cả về việc sản xuất chế biến và thương mại lâm nghiệp chứ không chỉ dừng lại ở bảo vệ và phát triển rừng thì tên gọi như Luật hiện hành lại không còn đủ độ bao quát. Do đó, cũng cần thiết phải sửa lại tên Luật là Luật Lâm nghiệp.

Với những thay đổi về phạm vi điều chỉnh và tên luật như vậy, dự thảo được kỳ vọng sẽ bao quát và điều chỉnh trọn vẹn những vấn đề liên quan đến nền lâm nghiệp Việt Nam.