Cần nâng cao trách nhiệm quản lý của các bên trong bảo vệ rừng

Luật Bảo vệ và phát triển rừng 2004 đã đồng hành với xã hội trong suốt gần 13 năm và đã có những thành tựu xuất sắc trong lĩnh vực của mình. Trong suốt gần 13 năm có hiệu lực, Luật 2004 thúc đẩy nền lâm nghiệp Việt Nam có những bước phát triển vượt bậc. Điểm nổi bật rõ rệt nhất của sự phát triển là tỷ lệ che phủ của rừng đã tăng theo từng năm. Cụ thể, giai đoạn 2005 khi Luật Bảo vệ và phát triển rừng mới được ban hành, tỷ lệ che phủ là khoảng 37% và đến nay đã đạt hơn 41% (mức cao của thế giới). Sự phát triển mạnh mẽ về diện tích rừng này kéo theo sự tăng trưởng về kinh tế xuất phát từ các ngành chế biến và thương mại lâm nghiệp.

Tuy nhiên, sự phát triển vũ bão như vậy lại khiến Luật 2004 không còn phù hợp để có thể điều chỉnh mọi vấn đề xoay quanh rừng và kinh tế lâm nghiệp. Hơn nữa, trong quá trình vận dụng Luật vào thực tiễn, đã xuất hiện rất nhiều hạn chế, vướng mắc, đặc biệt trong công tác quản lý nhà nước về lâm nghiệp. Vì vậy, mới đây Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đã đề xuất dự thảo Luật Bảo vệ và phát triển rừng (sửa đổi) và nhận được rất nhiều ý kiến đóng góp xoay quanh vấn đề quản lý nhà nước về lâm nghiệp.

Theo Luật hiện hành, quản lý nhà nước về lâm nghiệp chỉ được quy định trong 2 Điều luật (Điều 7 và Điều 8) với nội dung và trách nhiệm của nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng. Với những quy định ngắn gọn và thiếu toàn diện như vậy thì khó khăn trong việc áp dụng nó một cách hợp lý trong thực tiễn là điều rất dễ xảy ra. Khắc phục điều này, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đã bổ sung những điều khoản về quản lý nhà nước trong lâm nghiệp.

Dự thảo trình quốc hội dành hẳn chương XI với 8 Điều luật quy định về vấn đề trên. Dưới sự điều chỉnh này, bảo vệ và phát triển lâm nghiệp gắn với trách nhiệm của các Bộ ban ngành, đoàn thể chứ không chỉ dừng lại ở Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn. Theo đó, để quản lý nhà nước tốt nhất trong lĩnh vực lâm nghiệp cần sự vào cuộc của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên và môi trường, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và Uỷ ban nhân dân các cấp. Ngoài ra, dự thảo còn đặc biệt bổ sung quy định trách nhiệm Chủ tịch UBND các cấp chịu trách nhiệm chính đối với các vụ phá rừng, cháy rừng, mất rừng thuộc địa bàn mình quản lý.

Thêm vào đó, kiểm lâm là lực lượng trực tiếp kiểm soát và bảo vệ rừng và đóng vai trò vô cùng quan trọng nhưng lại chưa được quy định đúng mức trong Luật hiện hành. Tiếp thu những ý kiến đóng góp nhằm hoàn thiện dự thảo Luật, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn bổ sung chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức đối với lực lượng Kiểm lâm.

Những điểm đổi mới kể trên rất hợp lý và đúng đắn trong bối cảnh thực tiễn cần quy phạm quy định rõ rệt hơn trách nhiệm của nhà nước trong việc quản lý lâm nghiệp.