Người thân trong dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi

Luật Phòng chống tham nhũng 2005 đã đi vào thực hiện hơn 10 năm và đạt được những thành tưu nhất định. Tuy nhiên, với xã hội ngày càng phát triển, thủ đoạn tham nhũng của các đối tượng trong cơ quan, đơn vị, tổ chức lại càng tinh vi, khó lường. Do đó, những năm gần đây, Luật Phòng chống tham nhũng đã không còn tác dụng điều chỉnh như ban đầu nữa và cần thiết phải có sự sửa đổi, bổ sung ngay từ những điều Luật.

Dự thảo Luật Phòng chống tham nhũng sửa đổi mới đây đã được Chính phủ đưa ra để thảo luận và đóng góp ý kiến. Dự Luật đã đặt ra rất nhiều điều khoản mới và đã xuất hiện những tranh cãi liên quan, đặc biệt là trong các quy định về "người thân" của người lãnh đạo.

Luật Phòng chống tham nhũng 2005 sửa đổi, bổ sung 2012 có quy định về việc người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu không được bố trí vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con, anh, chị, em ruột vào các vị trí trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của mình, không được để họ kinh doanh trong lĩnh vực mình quản lý trực tiếp,...Như vậy, diện người thân trong Luật 2005 bao gồm có vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con, anh/chị ruột, em ruột.

Thực tế cho thấy, rất nhiều những trường hợp người lãnh đạo dung túng, đề bạt, giúp đỡ cho người có quan hệ thân thích khác ngoài vợ/chồng, bố, mẹ, con, anh/chị/em ruột như con dâu, con rể rồi anh/em vợ, anh/em chồng thậm chí cả cháu nội ngoại trong công việc mà mình quản lý. Hiện tượng này khiến cho chúng ta bắt gặp không ít trường hợp trong một cơ quan, tổ chức, đơn vị lại có nhiều người có quan hệ thân thích với nhau theo kiểu "một người làm quan cả họ được nhờ".

Với thực tiễn đáng lo ngại như vậy, Dự thảo Luật Phòng chống tham nhũng sửa đổi đã mở rộng diện người thân trong các quy định về chế độ liêm chính. Cụ thể, người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu không được "Tiếp nhận, tuyển dụng, bổ nhiệm, bố trí" vợ/chồng, con đẻ/nuôi, con dâu/rể, bố/mẹ đẻ, bố/mẹ nuôi, bố /mẹ chồng, bố/mẹ vợ, anh/chị/em ruột, anh/em rể, chị/em dâu làm công tác tổ chức nhân sự, kế toán - tài vụ, ...Thậm chí, dự Luật còn quy định không được bổ nhiệm một người làm người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị nếu người đó có những quan hệ quan hệ người thân với những người đảm nhiệm một số vị trí tại đó hoặc những người là "người quản lý, thành viên góp vốn, thành viên hợp danh, cổ đông sở hữu từ 10% cổ phần trở lên trong doanh nghiệp hoặc kinh doanh trong ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước trực tiếp của cơ quan, tổ chức, đơn vị mà người đó được dự kiến bố trí là người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu."

Mặc dù đã có sự mở rộng diện người thân nhằm đuổi kịp thủ đoạn của những đối tượng tham nhũng, nhưng dự Luật vẫn chưa đưa ra được đầy đủ các đối tượng có khả năng được lợi nếu người thân là lãnh đạo (người đứng đầu hoặc cấp dưới của người đứng đầu). Cụ thể: các đối tượng anh/chị/em chồng, anh/chị/em vợ của người lãnh đạo vẫn có khả năng được cất nhắc, tạo điều kiện thuận lợi trong mọi công việc nhờ mối quan hệ này. Do đó, dự thảo Luật Phòng chống tham nhũng sửa đổi nên bổ sung thêm những trường hợp như vậy, tránh bỏ lọt các hành vi vụ lợi.