Dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi): Những quy định mới về xử lý vi phạm

Quy định xử lý kỷ luật các hành vi vi phạm Luật Tố cáo là một phần có vai trò vô cùng quan trọng của Luật Tố cáo 2011. Luật Tố cáo hiện hành đã quy định về chế tài xử lý theo hướng đưa ra nguyên tắc, gây khó khăn trong quá trình Luật đi vào thực tiễn. Đây là một trong những nguyên nhân chính để Chính phủ trình Ủy ban thường vụ Quốc hội dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi).

Tính cấp thiết phải thay đổi

Luật Tố cáo 2011 còn nhiều hạn chế

Luật Tố cáo 2011 quy định về xử lý hành vi vi phạm dưới hình thức dẫn chiếu. Theo đó, người có hành vi vi phạm bị xử lý kỷ luật "tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật". Chế tài này quy định rất chung chung, không quy định chế tài cụ thể đối với những người vi phạm nên trên thực tế, việc xử lý hành vi vi phạm theo Luật Tố cáo 2011 tồn tại rất nhiều vướng mắc.

Vì Luật hiện hành chỉ quy định theo nguyên tắc, nên để áp dụng được chế tài cụ thể thì phải dẫn chiếu đến các quy phạm ở Luật khác. Trong trường hợp xử lý vi phạm hành chính của người vi phạm sẽ dẫn chiếu đến Luật Xử lý vi phạm hành chính, trường hợp xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức thì dẫn chiếu đến Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức. Khi dẫn chiếu như vậy, rất dễ để lọt hành vi vi phạm vì hiện nay Luật Xử lý vi phạm hành chính chưa có những quy định xử lý trong lĩnh vực này. 

Với hành lang pháp lý thiếu cụ thể như vậy, khi áp dụng Luật Tố cáo 2011 vào thực tiễn, các hành vi vi phạm lại không được xem xét thỏa đáng, thậm chí bỏ qua hoàn toàn hoặc nếu áp dụng biện pháp xử lý lại thiếu tính thống nhất. Do đó, Nhà nước cần có những điều chỉnh để các quy định về xử lý vi phạm có ý nghĩa trong thực tế.

Dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi)

Để khắc phục những điểm hạn chế nêu trên, dự thảo Luật Tố cáo sửa đổi quy định chi tiết về các hình thức kỷ luật cụ thể trong từng hành vi vi phạm cụ thể. Thêm vào đó, giao cho Chính phủ quy định chi tiết về xử lý hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến tố cáo.

Cụ thể, dự Luật đã quy định chi tiết về nguyên tắc, hình thức và mức xử phạt đối với từng hành vi vi phạm. Theo đó, đối với người có thẩm quyền giải quyết tố cáo và người xác minh tố cáo có hành vi vi phạm áp dụng hình thức kỷ luật khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương và giáng chức. Đối với người có trách nhiệm tổ chức thi hành kết luận nội dung tố cáo, xử lý hành vi vi phạm pháp luật bị tố cáo, họ nếu vi phạm sẽ phải chịu hình thức kỷ luật khiển trách và cảnh cáo. Người tố cáo vi phạm những quy định trong Luật cũng sẽ phải chịu những hình thức xử phạt hành chính (người không phải cán bộ, công chức, viên chức) hoặc bị khiển trách, cảnh cáo (người là cán bộ, công chức, viên chức).

Phương án sửa đổi này đã phần nào giải quyết được những tồn tại của Luật Tố cáo 2011, nếu được thông qua sẽ trở thành công cụ hữu hiệu giúp việc giải quyết tố cáo được diễn ra trơn tru, góp phần giúp răn đe, nâng cao ý thức trách nhiệm của người có thẩm quyền. Qua đó, dự thảo Luật Tố cáo đã phần nào thể hiện tính nghiêm minh, quyết tâm của Nhà nước trong công tác thực hiện quyền tố cáo của nhân dân.