Dự thảo Luật sửa đổi Luật Đầu tư công 2014: thay đổi để thu hút nhà đầu tư

Luật Đầu tư công đi vào thực tiễn từ 1/1/2015 đến nay và đã đạt được những hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, một số vấn đề liên quan đến việc thực hiện các quy định lại phát sinh những vướng mắc ngoài ý muốn của các nhà làm luật. Tại phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật ngày 22/8 vừa qua, ông Nguyễn Chí Dũng - Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã đề cập đến nguyên nhân tồn tại những khó khăn này. Nó phát sinh từ cả những lý do khách quan và sự chồng chéo, thiếu thống nhất ở chính bản thân các quy định của Luật Đầu tư công 2014.

Để khẳng định cho những nguyên nhân này, ông Dũng đã đưa ra 8 điểm vướng mắc trong Luật Đầu tư công 2014. Trong số đó, ông Dũng đã nhận định rằng những quy định liên quan đến thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư các dự án PPP.

Dự án PPP là gì?

Dự án PPP (Public - Private Partner) là dự án được quy định trong Luật Đầu tư công 2014 dưới tên gọi "Đầu tư theo hình thức đối tác công tư". Khoản 16 Điều 4 Luật Đầu tư công 2014 quy định rằng, "Đầu tư theo hình thức đối tác công tư là đầu tư được thực hiện trên cơ sở hợp đồng giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án để thực hiện, quản lý, vận hành dự án kết cấu hạ tầng, cung cấp các dịch vụ công."

Trong bối cảnh ngân sách Nhà nước có hạn, vốn của các nhà đầu tư ngày càng thu hẹp mà nhu cầu đầu tư các chương trình, dự án để cung cấp cơ sở hạ tầng cho đất nước, dự án PPP trở thành một con đường thuận tiện, tiềm năng và mang tính lâu dài nhất nếu như được điều chỉnh một cách hợp lý. Nhà nước luôn kỳ vọng PPP sẽ là một giải pháp hữu ích để giải quyết vấn đề thiếu vốn trong các hạng mục cần đầu tư công.

Và vì vậy, Nhà nước rất cần sự hợp tác từ những nhà đầu tư tư nhân. Thực tế, điều này đã được thể hiện ở quy định về nguyên tắc quản lý đầu tư công. Theo Khoản 6, Điều 12 Luật Đầu tư công 2014, Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân trực tiếp đầu tư hoặc đầu tư theo hình thức đối tác công tư vào dự án kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và cung cấp dịch vụ công.

Dự án cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết theo hình thức PPP

Khó khăn trong việc thu hút nhà đầu tư

Mặc dù quy định rằng cần phải khuyến khích các nhà đầu tư hợp tác, nhưng quy định liên quan đến phê duyệt chủ trương đầu tư dự án PPP lại có phần làm hạn chế việc đầu tư của họ. 

Thực tế, có rất nhiều dự án PPP thuộc dự án nhóm A (theo điều kiện phân loại ở Điều 8 Luật Đầu tư công 2014) nhưng tỷ lệ vốn góp của Nhà nước rất thấp so với các nhà đầu tư tư nhân. Trong trường hợp này, dù tỷ lệ vốn góp thấp những đã là dự án có vốn đầu tư lớn (nhóm A) và sử dụng một phần vốn từ ngân sách Nhà nước thì nó lại được coi là một dự án đầu tư 100% vốn Nhà nước khi xem xét thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư.

Điều này có nghĩa là, cho dù phần vốn của các nhà đầu tư là chủ yếu nhưng họ vẫn phải chờ sự phê duyệt chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ. Như vậy, thủ tục xin phê duyệt chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án cũng như triển khai thực hiện sẽ rất cồng kềnh và gây khó khăn cho nhà đầu tư. Đây có thể là cản trở không nhỏ khi các nhà đầu tư tiềm năng suy nghĩ về vấn đề hợp tác với Nhà nước.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư 2014

Để giải quyết thực trạng này, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã có sự thay đổi trong quy định về trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư dự án nhóm A. Theo đó, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề nghị giữ nguyên các quy định hiện hành về dự án PPP và bổ sung Khoản 6 Điều 23 Luật Đầu tư công 2014 như sau:

“6. Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư, bao gồm mục tiêu, quy mô, tổng mức đầu tư, cơ cấu nguồn vốn, địa điểm, thời gian, tiến độ thực hiện. Riêng nội dung chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ đối với dự án thực hiện theo hình thức đối tác công tư thực hiện theo quy định của Chính phủ”

Đánh giá

Với sự bổ sung này, Thủ tướng Chính phủ vẫn có thẩm quyền phê duyệt các dự án PPP có vốn đầu tư rất lớn tác động đến nền kinh tế - xã hội của đất nước mà vẫn tạo điều kiện cho các nhà đầu tư tiềm năng tham gia vào hợp tác.

Nếu điều bổ sung này có hiệu lực, Luật Đầu tư công sẽ mở đường cho việc thu hút các nhà đầu tư, sẽ có quy trình lập, phê duyệt chủ trương đầu tư để đáp ứng yêu cầu quản lý dự án PPP. Tuy vậy, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần nhanh chóng triển khai xây dựng các quy định về vấn đề này sao cho các quy trình, thủ tục được thực hiện nhanh gọn, linh hoạt. Để trở thành một bước tiến lớn ảnh hưởng tích cực đến nền kinh tế - xã hội thì dự án PPP cần có một hành lang pháp lý chuyên biệt, mạnh mẽ chứ không chỉ là những quy định rải rác và chưa đủ chi tiết như hiện nay.