Dự thảo Luật phòng, chống tham nhũng sửa đổi: mở rộng phạm vi điều chỉnh

Luật Phòng chống tham nhũng 2005 sửa đổi bổ sung 2012 đã thực hiện nhiều năm nhưng với một xã hội ngày càng phát triển và thay đổi, nó đã không còn phù hợp với thực tiễn nữa. Luật Phòng chống tham nhũng 2005, sửa đổi bổ sung năm 2012 đã và đang bộc lộ nhiều thiếu sót, ảnh hưởng nghiêm trọng đến xã hội. Chính vì vậy, cần thiết phải có Luật Phòng chống tham nhũng sửa đổi.

Nắm bắt thực tiễn này, Nhà nước đã bắt tay vào quá trình thành lập Luật Phòng chống tham nhũng (sửa đổi). Chiều 20/9/2017, tại phiên họp thứ 14 do Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu điều hành, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về Dự thảo Luật phòng, chống tham nhũng (sửa đổi). Theo đó, dự thảo Luật mới có rất nhiều thay đổi đáng kể, trong đó có vấn đề mở rộng phạm vi điều chỉnh.

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu tại phiên họp

 Ở Luật Phòng chống tham nhũng 2005, sửa đổi bổ sung 2012, tại Khoản 1 Điều 1 có nói “Luật này quy định về phòng ngừa, phát hiện, xử lý người có hành vi tham nhũng và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân trong phòng, chống tham nhũng”. Tức là Luật hiện hành chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh phòng ngừa, phát hiện và xử lý người có hành vi tham nhũng. Điều này là một mặt hạn chế của Luật hiện hành khi nó không xử lý những hành vi của các bên có liên quan trong một vụ việc tham nhũng. 

Do đó, Thanh tra chính phủ đề xuất sửa đổi phạm vi điều chỉnh của Luật phòng chống tham nhũng với quy định “Luật này quy định về phòng ngừa, phát hiện, xử lý tham nhũng và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân trong phòng, chống tham nhũng”. Như vậy, dự thảo trực tiếp bỏ đi cụm từ “người có hành vi tham nhũng” nhằm mở rộng phạm vi điều chỉnh, bao gồm cả việc xử lý những cơ quan, cá nhân, tổ chức có liên quan và xử lý tài sản, thu nhập không được giải trình hợp lý ngoài những người có hành vi tham nhũng. 

Để giải thích rõ hơn vấn đề này, dự thảo cũng có quy định về đối tượng áp dụng (được quy định tại Điều 2 Dự thảo Luật Phòng chống tham nhũng) như sau: “Luật này áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan trong phòng ngừa, phát hiện và xử lý tham nhũng”. Đây là một điểm mới tiến bộ của dự thảo Luật Phòng chống tham nhũng (sửa đổi), có ý nghĩa không nhỏ giúp tránh bỏ lọt không xử lý những hành vi rất có ảnh hưởng đến việc tham nhũng của người trực tiếp tham nhũng nhưng lại không có quy định thỏa đáng.

Thêm vào đó, dự thảo cũng điều chỉnh từng bước mở rộng phạm vi điều chỉnh sang khu vực ngoài nhà nước khi chủ các doanh nghiệp tư cũng cần kê khai tài sản. Tuy nhiên dự Luật lại chưa có sự giải thích khái niệm rõ ràng thế nào là tham nhũng ngoài nhà nước nên các quy định liên quan cũng chưa đủ chặt chẽ. Mặc dù có định hướng mở rộng như vậy nhưng khi nêu khái niệm về hành vi tham nhũng, dự thảo Luật sửa đổi chỉ giới hạn tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn trong khu vực công. Nếu muốn mở rộng phạm vi điều chỉnh như vậy, nhìn chung dự Luật cần phải quy định chặt chẽ, chi tiết hơn nữa.