Có nên tiếp nhận tố cáo dưới hình thức "điện tử" hay không?

Luật Tố cáo đã được Quốc hội thông qua vào ngày 11-11-2011, có hiệu lực từ ngày 01-7-2012. Luật Tố cáo đi vào thực tiễn đã trở thành hành lang pháp lý hiệu quả để người dân thực hiện quyền lợi của mình, đồng thời hỗ trợ các cơ quan nhà nước phát hiện những hành vi vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên trong quá trình thực hiện Luật, thực tiễn đã phát sinh những bất cập chưa được giải quyết xuất phát từ chính những quy định này. Quy định về thẩm quyền giải quyết, trình tự thủ tục...đã và đang gây khó cho người tố cáo, người bị tố cáo và người giải quyết tố cáo. Do đó, tất yếu khách quan, Nhà nước đang trong tiến trình xây dựng Luật Tố cáo (Sửa đổi).

Cơ quan chức năng tiếp nhận tố cáo

Còn nhiều tranh cãi

Dự thảo Luật Tố cáo (Sửa đổi) không những được các nhà làm luật vô cùng quan tâm mà còn khiến dư luận tranh cãi xoay quanh vấn đề hình thức tố cáo. Câu hỏi gây tranh cãi ở đây là: Liệu có nên tiếp nhận tố cáo dưới hình thức "điện tử" hay không? Theo dự thảo mới nhất của Luật Tố cáo (Sửa đổi), các nhà làm luật vẫn giữ nguyên quan điểm so với Luật Tố cáo 2011. Cụ thể: Việc tố cáo được thực hiện bằng đơn hoặc tố cáo trực tiếp. Có hai luồng ý kiến trái chiều về vấn đề này:

Thứ nhất, theo quan điểm không đồng tình với dự thảo luật, Luật sửa đổi nên bổ sung thêm các hình thức mới của tố cáo như: gửi email, bản fax. điện thoại....Đây đều là những hình thức điện tử hiện đại, phổ biến và tiện lợi. Phương án này được đưa ra dựa trên cơ sở tạo điều kiện thuận lợi cho người tố cáo được thực hiện quyền của mình. Hơn nữa, hình thức này cũng được ghi nhận trong Khoản 1 Điều 65 Luật Phòng, chống tham nhũng: “Cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để công dân tố cáo trực tiếp, gửi đơn tố cáo, tố cáo qua điện thoại, tố cáo qua mạng thông tin điện tử và các hình thức khác theo quy định của pháp luật”.

Thứ hai, một số lại cho rằng, dự thảo Luật hiện nay đã hợp lý, nên kế thừa quy định đã có ở Luật Tố cáo 2011 nhằm hạn chế trường hợp người tố cáo lợi dụng quy định này, tố cáo tràn lan, cố ý tố cáo sai sự thật.

Đánh giá 

Theo tôi, các cơ quan chức năng nên tiếp nhận tố cáo với hình thức cũ. Tố cáo là hành vi rất nhạy cảm, nó liên quan trực tiếp đến danh dự, uy tín của người bị tố cáo. Nếu như quy định tố cáo thông qua hình thức email, fax, điện thoại....được luật hóa, nó sẽ tạo thành cơ sở cho những kẻ có ý đồ xấu cố ý bôi nhọ nhân phẩm người khác.

Thực tế, email, fax hay điện thoại là những phương tiện thông tin vô cùng phổ biến rộng rãi. Với thời đại công nghệ số hiện nay, rất dễ dàng cho chúng ta sử dụng phương tiện này. Chính sự quá phổ biến này là rào cản để chúng trở thành hình thức tố cáo.

Một người có thể có rất nhiều tài khoản email, hay số điện thoại với những thông tin cá nhân không chính xác. Hơn nữa, với sự toàn cầu hóa, số lượng email hay điện thoại này là rất lớn. Giả sử một loạt người sử dụng hình thức này để tố cáo thì cơ quan tiếp nhận sẽ vô cùng khó khăn (gần như không thể) kiểm soát được việc tố cáo nhạy cảm này. Hơn nữa, tài khoản email, hay cả số điện thoại đều rất dễ bị đánh cắp, người ta hoàn toàn có thể sử dụng email, số điện thoại của người khác để thực hiện mục đích tố cáo, dẫn đến những hệ lụy khác ảnh hưởng đến người bị mất cắp email, điện thoại.

Đây là kẽ hở để kẻ xấu bôi nhọ danh dự, nhân phẩm mà có thể hạn chế rủi ro phải chịu trách nhiệm xuống thấp nhất. Cuối cùng người bị thiệt hại lại là người bị cố cáo sai sự thật. Thêm vào đó, số lượng tố cáo tràn lan, sai sự thật, không đúng thẩm quyền có thể tăng lên chóng mặt gây áp lực không nhỏ cho cơ quan tiếp nhận, làm giảm hiệu quả của việc xử lý tố cáo.

Nếu lo lắng về việc tố cáo những hành vi quá nghiêm trọng, sợ bị trả thù thì đối với tố giác, tin báo tội phạm, tố cáo trong hoạt động tố tụng đã có quy định về các hình thức tố cáo khác được điều chỉnh ở các luật tố tụng.

Có thể, hình thức email, fax, điện thoại ... sẽ tiện lợi, nhanh chóng, tránh bỏ lọt vi phạm hơn nhưng những nhược điểm của nó lại rất lớn, gây khó khăn cho cơ quan tiếp nhận tố cáo trong việc kiểm soát. Vì vậy, với hại nhiều hơn lợi, nhìn chung, Nhà nước không nên quy định hình thức tố cáo điện tử.